Aangezichtspijn - gevoelsprikkels van het gezicht naar de hersenen
Trigeminusneuralgie
Trigeminusneuralgie, ook bekend onder de naam tic douloureux, is een defect van de nervus trigeminus of drielingzenuw (hersenzenuw V), die gevoelsprikkels van het gezicht naar de hersenen voert. "Neuralgie" betekent pijn door een aangetaste zenuw. De nervus trigeminus is een grote zenuw in het gezicht.
Als deze wordt beschadigd, ontstaat een kwellende pijn. Meestal wordt de pijn slechts aan een kant van het gezicht gevoeld. Een tigeminus neuralgie komt zelden voor onder de leeftijd van 70 jaar. De oorzaak van de zenuwbeschadiging is meestal onbekend.
Wanneer de nervus trigeminus niet goed functioneert, leidt dit tot ernstige, stekende pijnaanvallen die enkele seconden tot minuten aanhouden. Trigeminusneuralgie kan optreden bij volwassenen, ongeacht hun leeftijd, maar de aandoening komt overwegend bij ouderen voor. De oorzaak is niet bekend.
De pijn bij een trigeminus neuralgie schiet door de aangetaste kant van het gezicht langs de zenuwbaan omhoog. De pijn kan enkele seconden duren, maar ook een minuut of langer aanhouden en gedurende de gehele tijd erg intensief aanwezig zijn. Soms komt de aandoening gedurende enkele weken achtereen om de paar minuten voor.
Bij het vermoeden van een trigeminus neuralgie kun je het beste de dokter raadplegen. Hij zal door middel van uitvoerig onderzoek vaststellen wat de oorzaak van de aangezichtspijn is. Als vaststaat dat de oorzaak een trigeminus neuralgie is, zal de arts waarschijnlijk medicijnen voorschrijven. Ontsteking van de neusbijholten, oren of tanden kunnen een vergelijkbaar beeld veroorzaken of de klachten verergeren.
Symptomen
De pijn kan spontaan optreden, maar wordt vaak opgewekt door aanraking van een bepaalde plek (trigger point) of door een bepaalde activiteit, bijvoorbeeld kauwen of tandenpoetsen. Met korte tussenpozen zijn op een willekeurige plek in de onderste gezichtshelft herhaaldelijk uitbarstingen van bliksemsnelle, ondraaglijke pijnscheuten voelbaar. Meestal zijn de pijnscheuten voelbaar in de wang naast de neus of in de kaak. Omdat deze aanvallen wel tot honderdmaal per dag kunnen optreden, kan de pijn de patiënt volledig invalideren.
Diagnose
Hoewel er geen specifieke tests bestaan waarmee trigeminusneuralgie kan worden vastgesteld, maken de kenmerkende pijnaanvallen de diagnose toch gemakkelijk. Ook andere mogelijke oorzaken voor gezichtspijn zullen worden onderzocht, bijvoorbeeld aandoeningen van de kaak, het gebit, de voorhoofdsholten of samendrukking van de nervus trigeminus door een tumor of aneurysma (verwijding van een bloedvat).
Behandeling
Omdat de pijnaanvallen kort duren en steeds terugkeren, zullen normale pijnstillers meestal niet goed helpen, maar andere geneesmiddelen, vooral geneesmiddelen tegen epilepsie (die de membranen van de zenuwen stabiliseren) kunnen effect hebben. Meestal wordt eerst carbamazepine geprobeerd. Als carbamazepine niet werkt of te veel bijwerkingen geeft, kan fenytoïne worden voorgeschreven. Baclofen en verscheidene antidepressiva helpen in sommige gevallen ook. Spontane remissie (tijdelijke verbetering) komt vaak voor, maar de aanvallen kunnen met grote tussenpozen terugkeren.
Trigeminusneuralgie is soms het gevolg van een slagader die verkeerd is gesitueerd en die de zenuw naast de hersenen samendrukt. In dergelijke gevallen kan de slagader operatief van de zenuw worden losgemaakt en de pijn, gedurende ten minste een paar jaar, worden verlicht. Voor patiënten bij wie de pijn niet met geneesmiddelen kan worden verlicht en die niet in aanmerking komen voor een operatie, bestaat er een test waarbij alcohol in de zenuw wordt geïnjecteerd om de zenuwfunctie tijdelijk te blokkeren. Als hierdoor de pijn wordt verlicht, kan de zenuw worden doorgesneden of door injectie van een chemische stof worden vernietigd. Een dergelijke aanpak veroorzaakt echter vaak ongemak in het gezicht en moet als een laatste redmiddel worden gezien.
Aangezichtspijn