Een stoornis op een plaats in dit systeem kan tot duizeligheid leiden.
Wat is duizeligheid?
Duizeligheid geeft het gevoel dat de relatie tot de ruimtelijke omgeving verstoord is. Mensen omschrijven het als een licht gevoel in het hoofd, als een gewaarwording dat hun omgeving draait of dat zijzelf rondtollen. Dit onaangename gevoel kan gepaard gaan met angst, transpiratie, geeuwen, misselijkheid en braken. Het komt voor bij verschillende aandoeningen maar is gelukkig dikwijls onschuldig en van korte duur.
Oorzaken
De hersenen verwerken voortdurend informatie over de ruimte waarin men zich bevindt en de positie die het lichaam daarin inneemt. Deze gegevens worden doorgegeven via het evenwichtsorgaan in het binnenoor, de ogen en de gevoelsorgaantjes in spieren en pezen (vooral die in de nek en benen).
Een stoornis op een plaats in dit systeem kan tot duizeligheid leiden.
De belangrijkste oorzaken:
schade in het evenwichtsorgaan of het binnenoor door een ongeval, ontstekingen (griep, middenoorontsteking), de ziekte van Ménière, doorbloedingsstoornissen, een loopoor, ooroperaties, een gezwel of zelfs door een eenvoudige oorprop;
aandoeningen van het gezichtsvermogen - en vooral van de oogspieren – door het dragen van een nieuwe bril of door oogspierverlammingen;
verstoring van de gevoelsorgaantjes in spieren en pezen door aandoeningen van het zenuwstelsel in de benen of door nekletsel (bv. het Whiplash-trauma na een verkeersongeval of artrose van de nekwervels);
aandoeningen van de regelcentra in de hersenen door doorbloedingsstoornissen (bv. vaatverkalking), stofwisselingsstoornissen (bv. een tekort aan suiker), hyperventilatie, vergiftiging door alcohol en geneesmiddelen. Ook psychische stress kan indirect duizeligheid veroorzaken.
Diagnose
Omdat er geen instrument bestaat om duizeligheid te meten, is uw arts vooral op uw verhaal aangewezen om een diagnose te stellen. Bereid daarom het gesprek met uw arts goed voor aan de hand van volgende vragen.
Hoe lang duurt de duizeligheid al en sinds wanneer wordt u ermee geconfronteerd? Ontstaat het geleidelijk of acuut? Hoe vaak komen de aanvallen van duizeligheid voor? Hoe ernstig zijn ze?
Wat zijn de uitlokkende factoren? Treedt de duizeligheid op bij specifieke houdingen, bij bepaalde hoofdbewegingen, in bed, bij het rechtop staan, in een lawaaierige omgeving, bij het ruiken van bepaalde geuren? Zijn er bepaalde gebeurtenissen (ongevallen, operaties of ziektes) die een rol kunnen spelen?
Zijn er bijkomende verschijnselen, zoals gehoorsvermindering, oorsuizing, bewustzijnsverlaging, transpiratie, misselijkheid, braken, dubbel zien, hoofdpijn, het gevoel flauw te vallen of angst?
Gebruikt u alcohol of tabak? Drinkt u veel koffie? Welke geneesmiddelen gebruikt u?
Indien de antwoorden op deze vragen en het resultaat van een algemeen lichamelijk onderzoek ontoereikend zijn, kan de arts beslissen om meer specialistische onderzoeken uit te voeren. Dit kan enige tijd in beslag nemen.
Behandeling
Heel wat aandoeningen kunnen duizeligheid veroorzaken. Om de duizelingen efficiënt te behandelen, is het dan ook belangrijk om eerst de juiste oorzaak te vinden. Alleen door die aan te pakken, kan ook de duizeligheid verdwijnen.
Tegen duizeligheid zelf bestaat geen wonderpil of één of ander specifiek geneesmiddel. In sommige situaties kan de arts wel een geneesmiddel voorschrijven, maar dit heeft steeds een bredere werking dan alleen het bestrijden van de duizeligheid. Afhankelijk van de klachten betreft het medicatie voor braakneigingen (anti-emetica), bij zenuwachtigheid en angsten (neuroleptica en benzodiazepines) of bij allergie (anti-histaminica).
Als u naast de duizelingen ook last hebt van gehoorverlies en oorsuizingen, is de kans groot dat u aan de ziekte van Ménière lijdt. De arts kan dan ook specifieke geneesmiddelen voorschrijven om de afvoer van binnenoorvocht te bevorderen.
Bij chronische duizeligheid worden soms aanvullende geneesmiddelen, zoals homeopathie, gebruikt. Hoewel hun effect niet onomstotelijk werd bewezen, zijn heel wat patiënten tevreden met deze behandelingen.
Voorkomen
Het zwart worden voor de ogen bij het bukken en weer overeind komen of bij het snel uit bed komen, kan te wijten zijn aan het gebruik van bepaalde geneesmiddelen zoals kalmeringsmiddelen, antidepressiva, vochtafdrijvende middelen en medicatie om de bloeddruk of de cholesterol te verlagen. Artsen omschrijven deze duizeligheid dan als orthostatische hypotensie, omdat deze wordt veroorzaakt door een tijdelijke daling van de bloeddruk. In veel gevallen is deze duizeligheid te voorkomen door langzaam overeind te komen. Bij een lage bloeddruk, is het goed om nooit overhaast op te staan of overeind te komen.
Duizeligheid die wordt uitgelokt door bepaalde bewegingen, kan worden aangepakt met specifieke oefensessies. Deze trainingen confronteren het evenwichtsorgaan verschillende malen met een moedwillig uitgelokte duizeligheid. Door gewoontevorming worden de prikkels niet meer als vreemd en storend ervaren. De hersenen leren om de afwijking te negeren zodat de duizeligheid verdwijnt.
Zelfzorg
Enkele eenvoudige leefregels als u regelmatig last heeft duizeligheid:
• gebruik weinig alcohol en laat tabak links liggen, want beide verstoren het evenwichtsorgaan;
• beoefen geen sporten die korte maar intense inspanningen vereisen;
• neem voldoende rust en ontspanning;
• mijd lawaaierige en drukke omgevingen;
Eet op regelmatige tijdstippen en zorg voor gezonde tussendoortjes. Wanneer u lange tijd niet eet, daalt het bloedsuikergehalte waardoor u zich slap en futloos kunt voelen. Hou daarom steeds een voedzaam hapje achter de hand.
Duizeligheid