In de endocrinologie behandelen we patiënten die met een van de endocriene organen problemen hebben.
Wat is een endocrinoloog
In het woord endocrinologie zitten de elementen inwendig, afscheiding en kennis. Dat brengt ons vrij dicht bij de betekenis: de endocriene organen, onder meer de schildklier en de hypofyse, hebben met elkaar gemeen dat ze een product afscheiden dat rechtstreeks in de bloedbaan terechtkomt: De hormonen. Een hormoon is een stof die door een klier aan het bloed wordt afgegeven en ergens in het lichaam de werking van een orgaan beïnvloedt.
De invloed kan stimulerend zijn, of remmend. Een hormoonklier heeft geen afvoergang. Het hormoon komt terecht in talrijke haarvaten, die door de hormoonklieren lopen. Daarom spreekt men van een endocriene klier, of klier met inwendige afscheiding. Het klierproduct komt terecht in het inwendige. Via de bloedvaten komt een hormoon in alle lichaamsdelen, maar alleen organen die gevoelig zijn voor het desbetreffende hormoon reageren er op. Voorbeelden van hormoonklieren zijn schildklier, hypofyse, bijnier.
In de endocrinologie behandelen we patiënten die met een van de endocriene organen problemen hebben, omdat deze te traag of juist te snel functioneert.
De belangrijkste endocriene klieren zijn:
1 = Epifyse (pijnappelklier)
2 = Hypofyse
3 = Schildklier
4 = Thymus (zwezerik)
5 = Bijnieren
6 = Pancreas
7 = Ovaria (eierstokken)
8 = Testes (teelballen)
Schildklierproblemen
De grootste patiëntengroep zijn mensen die problemen hebben met de schildklier, het kleine orgaantje dat aan de basis van de hals ligt. Grof gesteld zijn er drie soorten schildklierproblemen : een te traag werkende schildklier, een te snel werkende schildklier of een abnormale vergroting van de schildklier. (goiter in de volksmond)
Te traag werkende schildklier
Een te traag werkende schildklier is een steeds vaker voorkomend probleem dat voornamelijk op latere leeftijd optreedt. De patiënt voelt zich loom en kouwelijk. De aandoening wordt best zo snel mogelijk behandeld, aangezien ze gepaard gaat met een te hoge cholesterol. De symptomen herkennen is niet altijd zo gemakkelijk, omdat het een traag evoluerende aandoening is. Vandaar speelt de huisarts op dat vlak een cruciale rol: hij merkt die kleine veranderingen bij de patiënt op.'
Te snel werkende schildklier
Het tegenovergestelde probleem, een te snel werkende schildklier, komt eveneens in verschillende varianten voor. Eén daarvan is de ziekte van Graves, in feite een afwijking van het afweersysteem die voornamelijk bij jongeren voorkomt en vrij plots kan optreden. De patiënt vermagert, voelt zich opgejaagd en heeft last van hartkloppingen. Om een te snel werkende schildklier te genezen, volstaat meestal een gewone medicamenteuze behandeling. Zo niet is een operatie of toediening van radioactief jodium noodzakelijk.
Abnormale vergroting van schildklier
Ten slotte zijn er ook mensen die kampen met een krop (goiter) het resultaat van een abnormale vergroting van de schildklier. Het probleem komt vooral voor bij iets oudere patiënten, en treedt soms op in combinatie met een te snel werkende schildklier. Behandeling is absoluut noodzakelijk, aangezien de aandoening gepaard kan gaan met hartritmestoornissen.
Problemen met hypofyse
Minder bekend bij het grote publiek, maar een belangrijk aandachtspunt binnen de endocrinologie, zijn problemen met de hypofyse. De hypofyse is een zeven millimeter groot kliertje onderaan de hersenen. Het is in feite een controlesysteem dat een belangrijke rol speelt binnen de hormonenhuishouding. Het orgaan vervult een waaier aan taken: het controleert de werking van de schildklier en de bijnier, maakt borstvoeding mogelijk, produceert groeihormoon, ligt aan de basis van de productie van mannelijke hormonen en zaadcellen en zorgt bij de vrouw voor een regelmatige menstruele cyclus. Problemen ontstaan als de hypofyse te veel of juist te weinig hormoon gaat produceren.
Groeihormoontekort
Een bijzonder aandachtspunt binnen de dienst endocrinologie is de opvolging van volwassenen met een groeihormoontekort.
Groeihormoon is van groot belang voor kinderen die nog moeten groeien, maar vervult ook bij volwassenen een erg belangrijke rol. De dienst is vooral geïnteresseerd in patiënten die een tekort aan groeihormoon vertonen als gevolg van een letsel in de hypofyse. Meestal gaat het om een goedaardig gezwel aan de hypofyse, maar het kan ook het gevolg zijn van een ongeval of bestraling. Een groeihormoontekort doet de levensverwachting met gemiddeld tien jaar dalen.
Sinds 1994 behandelen we deze patiënten met groeihormoon, wat niet alleen hun levensverwachting maar ook hun levenskwaliteit met sprongen doet vooruitgaan. Zo heeft de behandeling ook een positieve invloed op de verdeling van het lichaamsvet, het vetgehalte in het bloed en de kwaliteit van de botmassa.
In het laboratorium wordt onderzocht hoe de typische afwijkingen die met een groeihormoontekort samengaan, de functie van de lichaamscellen beïnvloeden.
Andere werkterreinen
Andere terreinen waar de endocrinologie zich mee bezighoudt zijn aandoeningen van de bijschildklier, de endocriene pancreas, de bijnier, de eierstokken en de testikels, voor zover die problemen een endocriene oorzaak hebben.
Endocrinoloog