Latexallergie: Latex is een natuurlijk product, afkomstig van de rubberboom.
Latexallergie, waarover gaat het ?
Er is nogal wat verwarring zowel over het begrip 'latex' als over de term 'latexallergie'. Latex is een natuurlijk product, afkomstig van de rubberboom (Hevea brasiliensis) en wordt gebruikt als grondstof voor 'natuurlijke rubbers', o.a. 'natural rubber latex products' (NRL).
Er zijn ook synthetische rubbers. Dit zijn combinaties van 'plastic' polymeren. Allergische reacties op synthetische rubbers zijn zeldzaam. Deze worden hier niet besproken.
Allergietypes op latex
We onderscheiden een traag en een onmiddellijk opkomende vorm van allergie, die afzonderlijk of tegelijk kunnen optreden.
De traag opkomende cellulaire allergie (type IV-allergie) uit zich voornamelijk door een eczeem op de contactplaatsen. Dit contacteczeem wordt veroorzaakt door de rubberadditieven die tijdens het productieproces toegevoegd worden en niet door het latexmateriaal zelf. De preventie bestaat in het kiezen van een product geproduceerd met een ander additief, zonder daarom latex in zijn geheel weg te laten.
De onmiddellijk opkomende IgE-gemedieerde allergie (type I-allergie) richt zich tegen de 'latexeiwitten' die van nature uit in het latexsap voorkomen. Deze eigenlijke latexallergie kan allerlei symptomen geven . Overschakeling naar latexvrije producten is hier absoluut noodzakelijk.
Natuurlijke rubbers' vinden we terug in diverse producten: handschoenen, ballonnen, condooms, latexmatrassen, kussens, binnenbanden, kleding (stretch, jeans, sportkledij, bh's, slipjes, nylonkousen, zwempakken, bikini's,...), tubigrip, pampers (elastiek), maandverbanden met kleefstroken, trousses, spuiten, stethoscoop, bloeddrukmeters, urinelatexsondes, sommige zelfklevende verbanden, bruine kleefpleisters, tapeverbanden, mondmaskers met elastiek, aanzetstuk t.h.v. oog van videocamera,...
Bij wie komt het voor ?
Minder dan 1 % van de bevolking lijdt aan natural rubber latexallergie type I. Er zijn echter risicogroepen waarbij dit type latexallergie frequenter voorkomt. Het betreft personen die veel contact hebben met NRL-producten: gezondheidswerkers, mensen die multipele operaties ondergaan (spina bifida-patiënten, urologische en neurologische patiënten), en arbeiders die latexhoudende producten produceren. Ook een ficusplant kan een reactie uitlokken. Van de geassocieerde voedingsallergieën zijn banaan, kiwi, noten, kastanjes en avocado de meest voorkomende.
Symptomen en diagnose van natural rubber latexallergie type I
De symptomen kunnen zeer uiteenlopend zijn, zowel in aard als in ernst. Urticaria of netelroos, loopneus, tranende ogen, kortademigheid, maag- en darmklachten en algemene symptomen met bloeddrukdaling tot zelfs anafylactische shock zijn mogelijk.
De symptomen ontstaan snel na rechtstreeks contact of verspreiding via de lucht van latexpartikels, vastgehecht op het talkpoeder, en zijn van voorbijgaande aard (max. 2 uur). Soms zijn ze zeer discreet. 30 % zou zich niet bewust zijn van het probleem.
Ernstige algemene symptomen (anafylactische shock) zijn vooral tijdens een operatief ingrijpen te vrezen. Slijmvliescontact is echter ook gevaarlijk, daarbij denken we aan contact met mond en genitalia. Let op bij consultatie bij huisarts, tandarts, gynaecoloog,...
Diagnose
De diagnose wordt gesteld aan de hand van specifieke vraagstelling, klinisch onderzoek en allergietests. We stellen gerichte en specifieke vragen, zowel naar professionele als naar extraprofessionele blootstelling. Meestal zijn er geen symptomen op het ogenblik van het onderzoek. Urticaria (75 %) en chronisch handeczeem (67 %) zijn mogelijk. Allergietests bevestigen de diagnose:
• RAST-tests (bloedonderzoek);
• priktest: zeer gevoelig en zeer specifiek (enkel bij specialist);
• provocatietests (enkel in ziekenhuismilieu) zijn af te raden.
Beter voorkomen dan genezen !
Latexproblematiek in het ziekenhuis is vooral een 'handschoenenproblematiek'. We mogen echter niet uit het oog verliezen dat latex in diverse medische materialen en instrumentaria aanwezig is (cf. lijst hierboven).
Het ziekenhuis echter volledig 'latexvrij' maken is een utopie. Ruimten waar veel latex gebruikt wordt, bevatten latexpartikels in de lucht die kunnen aanleiding geven tot klachten. De behandeling bestaat in eerste instantie in het voorkomen van latexallergie.
Latexhandschoenen mijden bij niet-steriele handelingen.
Overstappen op vinyl !
Uitzonderlijk latex gebruiken als bijkomende bescherming bij:
gebruik van glutaaraldehyde;
gebruik van chemotherapeutica;
verzorging van geïsoleerde patiënten.
Opgelet: zogenaamde hypoallergene handschoenen zijn niet altijd latexvrij !
Poedervrije latexhandschoenen systematisch gebruiken in gans het ziekenhuis.
Latexhoudende materialen vermijden.
Bijkomende maatregelen gezien kruisallergie: ficusplanten uit het ziekenhuis verwijderen.
Wat als ik reeds allergisch ben ?
Bij patiënten met gekende latexallergie.Contact met latex strikt vermijden. Concreet betekent dit:
duidelijke vermelding op medisch dossier: 'latexallergie';
allergiepasje;
latexvrije materialen in het operatiekwartier;
latexvrije materiaalkar: spoedgevallen, intensieve zorgen, hartbewaking, verloskwartier, radiologie, dagziekenhuis;
lijst met latex(vrije) materialen op de afdeling;
opgelet: kruisreactie met voedingsbestanddelen.
Bij personeelsleden met latexallergie.
Doorverwijzing naar preventieadviseur-arbeidsgeneesheer.
Informatie door preventieadviseur-arbeidsgeneesheer omtrent gezondheidsaspecten.
Iedere opflakkering in professioneel milieu aan preventieadviseur-arbeidsgeneesheer melden.
Overstappen op vinylhandschoenen bij niet-steriele handelingen en zo nodig latexvrije handschoenen bij steriele handelingen.
Ev. mutatie naar 'latexvrije' werkomgeving.
Verbod dragen van gepoederde handschoenen door collega's.
Ev. vraag tot schadeloosstelling indienen bij het Fonds voor de Beroepsziekten.
Maatregelen
Bij mensen met een gekende latexallergie dient contact met latex strikt vermeden te worden.
Volgende bronnen van natuurlijke rubber in het dagelijks leven moeten vermeden worden:
•rubberen huishoudhandschoenen: ze moeten vervangen worden door herbruikbare vinyl-handschoenen of éénmalig gebruikte nitryl-handschoenen.
Hypo-allergene latexbevattende handschoenen of condooms zijn geen geschikte vervanging voor volledig latexvrije producten, zeker als er risico op een ernstige veralgemeende reactie (anafylaxis) aanwezig is.
•condooms en Pessaria: er zijn condooms in polyurethaan op de markt (EZON).
•speelgoedballons, elastiekjes, elastieken van fietsdrager, fopspenen, zuigflessen, rubberen speelgoed, warmwaterkruiken, rubberen laarzen, handvaten van fietsen, douchegordijn, Rubbermatras, Plakband, Postzegellijm, Zelfklevende enveloppen, schoenen, e.a.
• stretch textiel, elastiek in kousen en ondergoed.
•sportartikelen: zwembril, badmuts, duikersuitrusting, surfkledij, turnmatten, e.a.
•Gezien de kruisreactiviteit met ficus dient deze kamerplant gebannen te worden.
Patiënten met allergie aan latex vertonen vaak ook voedselallergie aan banaan, kiwi, kastanje, avocado, paprika, papaja, passievrucht, meloen, perzik, abrikoos, vijg, en rauwe aardappel, boekweit, kers, appel, amandel, pinda, mosterdzaad, tomaat. Met deze voedingsmiddelen is dus voorzichtigheid geboden en bij de minste twijfel dienen ze verboden te worden.
In medisch milieu en vooral bij ingrepen en onderzoeken dient de behandelende arts volgende voorzorgen te nemen:
• Patiënten moeten preoperatief systematisch gevraagd worden naar klachten die op een latexallergie kunnen wijzen (urticaria bij dragen van handschoenen, bij gebruik van condooms, bij opblazen van een kinderballon ; last bij consumptie van kiwi's, bananen, kastanjes ; vroegere onverklaarde peroperatieve shock...);
• strikt vermijden van alle contact met rubberen chirurgische en onderzoekshandschoenen. Alle medici en paramedici die in de operatiezaal of elders met de patiënt contact hebben, dienen latexvrije handschoenen te gebruiken.
• de anesthesist dient alle latexhoudende attributen te verwijderen: beademingsmasker, beademingszak, rubberen verbindingen in leidingen, tandprotector e.a.
• spuiten met rubberen stamper zijn verboden; latexvrije infuusset gebruiken zonder doorprikbare rubberen sloten en injectie van vloeistoffen alleen via stopkraantje.
• drains dienen rubbervrij te zijn, evenals pleisters, urinesonden (silicone materiaal gebruiken), snoerbanden, compressieve verbanden, retentiecuff's voor lavement, stomiezakjes, ECG-elektroden, beschermdekens, bloeddrukmeter, enz.
• gezien latexpartikels via de lucht verspreid worden, mogen geen latexproducten in de operatiezaal, in de recovery-zaal of in de kamer van patiënt aanwezig zijn.
• ook de tandarts moet latexvrije handschoenen aandoen en mag geen rubberen dentale dammen of elastiekjes gebruiken.
Arbeidsongeschiktheid
Mensen met een bewezen latexallergie kunnen een aanvraag tot erkenning door het Fonds voor Beroepsziekten indienen. Indien de latexallergie erkend wordt, kan de betrokkene genieten van een financiële vergoeding (10 % blijvende arbeidsongeschiktheid tot maximum 30 % indien ook ademhalingsmoeilijkheden) en van een vergoeding voor terugbetaling van latexvrije handschoenen.
Mensen met een latexallergie worden het best preventief verwijderd uit het arbeidsmilieu waar ze in contact komen met latex.
Latexallergie