Longkanker kan gepaard gaan met heel uiteenlopende klachten.
Hoe onstaat longkanker ?
Longkanker is een verzamelnaam voor een aantal vormen van kanker in de longen, elk met hun specifieke verloop, behandeling en prognose. De ziekte kan worden onderverdeeld in de zogenaamde kleincellige en de niet-kleincellige vorm. Deze indeling berust op de kenmerken van de kankercellen onder de microscoop. De symptomen van longkanker kunnen zeer wisselend zijn en zijn mede afhankelijk van de plaats en de grootte van de tumor en van eventuele uitzaaiingen.
In het begin, als de tumor nog relatief klein is, kunnen symptomen afwezig zijn en wordt de tumor dikwijls bij toeval gevonden. Achteraf blijken er dan soms al meer vage algemene symptomen te zijn, zoals het niet helemaal fit voelen, verminderde eetlust en soms ook vermagering. Andere symptomen die mogelijk op longkanker kunnen wijzen zijn: veranderd hoestpatroon, bloed ophoesten, toename van kortademigheid, regelmatig terugkerende luchtweginfecties, pijn in de borstkas en pijnen elders in het lichaam.
Zijn alle longtumoren gelijk ?
Longkanker wordt onderverdeeld in het kleincellige en het niet-kleincellige type. Deze indeling berust op de microscopische kenmerken van de kankercellen, maar zegt ook iets over de groeisnelheid van de tumor en de mate waarin uitzaaiingen kunnen optreden. Het type longkanker speelt dan ook een belangrijke rol bij de keuze van behandeling.
Een aparte vorm van longkanker is borstvlieskanker of mesothelioom.
Niet-kleincellige longkanker
De niet-kleincellige vorm is de meest voorkomende vorm van longkanker (± 80%). Dit type wordt gekenmerkt door vrij grote cellen. Op basis van een aantal bijkomende kenmerken van de cel en de rangschikking worden de niet-kleincellige tumoren nog verder onderverdeeld in meerdere subtypes: het plaveiselepitheelcarcinoom, het adenocarcinoom en het grootcellig carcinoom. De groeisnelheid van deze vormen is verschillend: de plaveiselcel groeit het langzaamst en de grootcellige tumorcel het snelst.
Kleincellige longkanker
Ongeveer 20% van de longkankers behoren tot het kleincellige type. Deze vorm van kanker wordt gekenmerkt door hele kleine, kwetsbare cellen die zich bijzonder snel delen. Hierdoor kunnen zij zich snel door het lichaam verspreiden. Vaak zijn deze kleincellige tumoren dan ook reeds uitgezaaid op het moment van de diagnose. De behandeling van kleincellige longkanker is dan ook volkomen anders dan bij niet-kleincellige longkanker.
Borstvlieskanker of mesothelioom of asbestkanker
Borstvlieskanker (mesothelioom of ook asbestkanker genoemd) is een vorm van kanker in het borstvlies. Het borstvlies is de verzamelnaam voor het longvlies (vlies dat rondom elke long zit) en het ribvlies ( vlies aan de binnenkant van de borstkas). Tussen deze beide vliezen bevindt zich een dunne laag vocht, het pleuravocht. Door het vocht kunnen beide vliezen tijdens het ademen langs elkaar glijden.
Mensen die lang met asbest in contact zijn geweest, bijvoorbeeld via het werk, hebben duidelijk een verhoogd risico op het ontstaan van deze vorm van kanker. Vaak duur het lange tijd tussen de blootstelling aan vrije asbestvezel en de uiteindelijke ontwikkeling van een tumor (meestal langer dan 20 jaar, 30 tot 40 jaar of langer).
Borstvlieskanker begint te groeien in het borstvlies. Afhankelijk van de plaats van de tumor kan hij doorgroeien door de borstkas, de longen, het middenrif of de organen in de buik.
Uitzaaiingen in de longen
In de longen kunnen ook uitzaaiingen voorkomen van een kanker die zich elders in het lichaam bevindt. In dat geval is er geen sprake van longkanker, maar wel van een longmetastase van een andere kanker (zoals borst- of colonkanker). De behandeling in deze gevallen hangt dan af van de oorspronkelijke kanker waarvan de uitzaaiing afkomstig is.
Hoe ontstaat longkanker ?
Door een langdurige blootstelling van de slijmvliezen van de luchtwegen aan kankerverwekkende prikkels (ook carcinogenen genoemd), ontstaan er veranderingen in het genetisch materiaal van de cel. Door deze genetische veranderingen is er geen goede controle meer over de celdeling en uiteindelijk ontspoort de groei van deze cellen. Dit resulteert dan in abnormaal groeiende cellen welke onbelemmerd doorgroeien in de omgevende weefsels. Ze hebben ook de neiging zich elders in het lichaam te nestelen en uit te groeien tot metastasen (= uitzaaiingen) van de tumor.
Veruit de belangrijkste oorzaak van longkanker is de blootstelling aan sigarettenrook. Iemand die dagelijks één pakje sigaretten rookt heeft 15 tot 20 maal meer kans om een longkanker te ontwikkelen dan iemand die niet rookt. Ongeveer 85% van de gevallen van longkanker staat dan ook in verband met het roken van sigaretten. Ook het roken van sigaren en pijp vergroot de kans op het krijgen van longkanker. Zelfs het passief roken verhoogt het risico op longkanker met zo’n 30%.
Naast de blootstelling aan tabaksrook zijn er nog een aantal gekende kankerverwekkende stoffen (carcinogenen) in de atmosferische en/of in beroepsgebonden luchtverontreiniging: radon (uranium mijn), asbest, beryllium, cadmium, diesel uitlaatgassen, nikkel, polycyclische aromatische koolwaterstoffen, vinylchloride, silicose, arsenicum en chroom. Vooral mensen die (beroepsmatig) blootgesteld zijn aan deze stoffen en daarnaast nog roken, lopen een extra risico.
Longkanker is niet erfelijk en niet besmettelijk. Wel zijn er bepaalde erfelijke factoren die er voor zorgen dat sommige personen meer kans maken op het ontwikkelen van longkanker dan anderen. Zo weten we dat rokers waarvan een rechtstreeks familielid een voorgeschiedenis van (long-)kanker heeft, 30 maal meer kans hebben op het ontwikkelen van een longkanker.
Wat zijn de klachten en symptomen van longkanker ?
Longkanker kan gepaard gaan met heel uiteenlopende klachten, die vaak ook bij andere ziekten kunnen voorkomen. De aard van de klachten en de snelheid waarmee ze opduiken kunnen zeer wisselend zijn en zijn mede afhankelijk van de plaats en de grootte van de longtumor. Ook eventuele uitzaaiingen van de longkanker elders in het lichaam kunnen een invloed hebben op de werking van andere organen en zo klachten veroorzaken.
Relatief kleine longtumoren geven vaak nog geen symptomen en worden bij toeval ontdekt (bijvoorbeeld op een röntgenfoto of CT-scan die om andere redenen werd gemaakt). De klachten tengevolge van een longtumor ontstaan vaak pas in een meer gevorderd stadium van de aandoening. Dit is voornamelijk te wijten aan het feit dat de long een “stil orgaan” is: enkel de centrale luchtweg en de longvliezen bevatten pijnreceptoren.
In de meerderheid van de gevallen is een wijziging van de hoest, al dan niet met bloederig slijm, het eerste signaal van een longkanker. Andere klachten als gevolg van de longtumor zijn bijvoorbeeld: kortademigheid met soms een piepende ademhaling, herhaaldelijk optredende ontstekingen van de luchtwegen of pijn in de borstkas.
Ook als gevolg van uitzaaiingen kunnen klachten optreden zoals: opgezette klieren onderaan de nek, een opgezwollen gezicht of nek, pijnen elders in het lichaam (oa botpijnen of hoofdpijn), heesheid en slikklachten.
Longkanker gaat vaak ook gepaard met vage algemene symptomen zoals vermoeidheid, verminderde eetlust en vermagering.
Geen enkel van die klachten wijst automatisch op longkanker, maar ze rechtvaardigen wel verder medisch onderzoek.
Hoe snel groeit longkanker ?
De tijdspanne tussen de blootstelling aan kankerverwekkende stoffen en het ontstaan van kankercellen bedraagt vele jaren (soms tot meer dan 20 jaar). Eens de kankercellen ontstaan zijn, groeien ze aan hun eigen specifieke snelheid.
Het gezwel bestaat meestal reeds jaren, zodat het zelden noodzakelijk is om de testen en behandelingen overhaast uit te voeren. Uw behandelende arts weet het best wanneer dringende acties noodzakelijk zijn en wanneer onderzoeken en behandelingen op een weloverwogen en minder gehaaste wijze uitgevoerd worden.
Hoe vaak komt longkanker voor ?
In Belgie worden per jaar ongeveer 95 nieuwe gevallen (80 mannen en 15 vrouwen) van longkanker per 100.000 inwoners vastgesteld. Het risico om een kwaadaardig longgezwel te ontwikkelen tussen de leeftijd van 0 en 75 jaar bedraagt ±6 % voor mannen en ±1% voor vrouwen.
Longkanker